टाळूच्या त्वचेचे खवले / पापुद्रे निघणे (Cradle Cap)

क्रॅडल कॅप (टाळूच्या त्वचेचे पापुद्रे निघणे) म्हणजे बाळांच्या त्वचेवर होणारी एक सामान्य समस्या आहे, जी नुकसान करत नाही.

याला वैद्यकीय नाव इन्फंटाइल सेबोरहिअक डर्माटायटिस आहे.

ही समस्या प्रौढांमधील डँड्रफसारखी असते.

हे सामान्यतः टाळूवर दिसून येते परंतु कधी कधी कपाळ, डोळ्याभोवती, कान किंवा डायपर लागणाऱ्या भागावरही होऊ शकते.

स्वरूप

• तेलकट आणि पिवळसर किंवा पांढऱ्या त्वचेच्या थरांसारखे दिसते.

• त्वचेवर सुकलेले आणि फुटलेले खडबडीत भाग दिसतात.

• तो भाग थोडासा लालसर होतो

• साधारणपणे बाळाला खाज किंवा त्रास होत नाही

  
  

कारणे

क्रॅडल कॅपचे नेमके कारण अजून ठाऊक नाही, पण काही सामान्य कारणे (common theories) अशी आहेत:

• मातेचे हार्मोन्स (Maternal hormones): गर्भधारणेदरम्यान आईकडून बाळाला जाणारे हार्मोन्स बाळाच्या तेलग्रंथींना (सेबेशियस ग्रंथी) जास्त तेल (सेबम) तयार करण्यास प्रवृत्त करतात. हे अतिरिक्त तेल टाळूवरील मृत त्वचेच्या पेशींना (dead skin cells) अडकवून ठेवते, ज्यामुळे खवले (scales) तयार होतात.

• यीस्ट (बुरशी) (Yeast (Malassezia)): त्वचेवर नैसर्गिकरित्या अस्तित्वात असलेली एक प्रकारची यीस्ट, मॅलॅसेसिया, अतिरिक्त सेबममध्ये वाढू शकते, आणि क्रॅडल कॅप निर्माण होण्यास मदत करते.

• आनुवंशिकता (Genetics): जर कुटुंबात त्वचेच्या आजारांचा इतिहास (जसे की एक्झिमा किंवा सोरायसिस) असेल, तर बाळाला हा त्रास होण्याची शक्यता वाढते.

  
  

महत्वाचे म्हणजे क्रॅडल कॅप हे स्वच्छतेच्या अभावामुळे होत नाही आणि हे संसर्गजन्य देखील नाही.

 उपचार आणि काळजी

क्रेडल कॅप सहसा काही आठवड्यांत किंवा महिन्यांत, साधारणपणे बाळाच्या पहिल्या वाढदिवसापर्यंत आपोआप बरा होतो.

 क्रॅडल कॅपचे पडदे काढण्याची प्रक्रिया:

1. तेल लावा: प्रभावित भागावर थोडेसे बेबी ऑईल, मिनरल ऑईल किंवा पेट्रोलियम जेल हलक्या हाताने लावा.

2. थोडा वेळ ठेवा: तेल २०-३० मिनिटे तसेच राहू द्या, ज्यामुळे पडदे मऊ होतील.

3. सावधपणे ब्रश करा: सौम्य बेबी ब्रश किंवा मऊ केसांचा टूथब्रश वापरून हळुवार आणि सावधपणे पडदे सैल करा. खूप जोरात घासू नका किंवा हाताने खवले / पापुद्रे उचलू नका.

4. साफ धुवा: नंतर सौम्य बेबी शैम्पूने बाळाचे केस आणि डोकं नीट धुवा, तेल आणि सैल झालेले पडदे काढून टाकण्यासाठी.

5. वापर नियमित करा: ह्या प्रक्रिया आठवड्यात २-३ वेळा किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार करा.

6. औषधीय शैम्पू: जर परिस्थिती दीर्घकाळ टिकली, तर बालरोगतज्ज्ञ सौम्य अँटीफंगल किंवा औषधीय शैम्पू (उदा. केटोकोनाझोल किंवा सेलेनियम सल्फाइड) वापरण्याचा सल्ला देऊ शकतात — हे केवळ वैद्यकीय मार्गदर्शनाखाली वापरावे.

7. वैद्यकीय सल्ला घ्या: जर पडदे जास्त वाढलेले असतील, लालसर, सुजलेले किंवा त्वचेवर इजा झाल्यास त्वरित बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

डॉक्टरांना कधी भेटायचे

• लालसरपणा किंवा सूज पसरते.

• भाग संक्रमित दिसतो (रक्तस्त्राव, पू किंवा दुर्गंधी).

• बाळाला त्रास होतो किंवा खाज सुटते.

• पुरळ टाळूच्या पलीकडे पसरते आणि घरगुती काळजीने ती कमी होत नाही.